HƯỚNG DẪN CHI TIẾT CÁCH XỬ LÝ KHI MUA HÀNG KHÔNG CÓ HÓA ĐƠN 2026
11/08/2026 Số lần xem:
78
Mua hàng không có hóa đơn là tình huống thường gặp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, tuy nhiên không phải mọi khoản chi không có hóa đơn đều được tính vào chi phi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Bài viết này sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ quy định các trường hợp công ty mua hàng không có hóa đơn và cách xử lý khi mua hàng không có hóa đơn đúng quy định mới nhất 2026.
1. Quy định về các trường hợp mua hàng không có hóa đơn
Công ty được mua hàng không có hóa đơn khi thuộc các trường hợp sau:
(1) Mua nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra
(2) Mua đồ thủ công làm từ mây tre, cói, rơm... trực tiếp của người sản xuất
(3) Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt
(4) Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra
(5) Mua hàng của hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu/năm.
Căn cứ khoản 1 Điều 9 Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025 và Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, điều kiện để các khoản chi của công ty được được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm:
(1) Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp
(2) Khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.
(3) Khoản chi có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên.
(4) Không thuộc các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo quy định tại
Điều 10 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 và
Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp công ty mua hàng hóa, dịch vụ của người bán không xuất được hóa đơn.
Theo
điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, các trường hợp công ty mua hàng không có hóa đơn được pháp luật cho phép bao gồm:
(1) Mua sản phẩm là nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
(2) Mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp của người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra.
(3) Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt.
(4) Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra.
(5) Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh (không bao gồm các trường hợp nêu trên) có mức doanh thu dưới 500 triệu/năm.
Chỉ khi nào thuộc một trong 05 trường hợp nêu trên, công ty mới được phép mua hàng không có hóa đơn. Khi đó, công ty phải lập bảng kê mua hàng theo
mẫu 02/TNDN để chi phí mua hàng được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
2. Cách xử lý khi mua hàng không có hóa đơn
Theo
điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định về việc ghi nhận chi phí được trừ khi mua hàng không có hóa đơn như sau:
Đối với các trường hợp: Mua sản phẩm là nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra; mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, sõng, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp của người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra; mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt; mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra; mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh (không bao gồm các trường hợp nêu trên) có
mức doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế giá trị gia tăng phải có chứng từ chi trả tiền theo quy định của pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ cho người bán (đối với trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt)
và Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Theo đó, sẽ có 02 trường hợp doanh nghiệp mua hàng không có hóa đơn 2026:
Trường hợp 1: Doanh nghiệp mua hàng không có hóa đơn của cá nhân, hộ gia đình không kinh doanh (ví dụ mua nông sản của nông dân trực tiếp sản xuất bán ra, thu mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt,...).
Cách xử lý: Căn cứ theo điểm a khoản 13 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC trường hợp mua hàng không có hóa đơn của cá nhân, hộ gia đình không kinh doanh bao gồm:
- Mua sản phẩm là nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
- Mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp của người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra; mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt.
- Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra.
Đối với trường hợp này, nếu doanh nghiệp mua hàng của người dân sản xuất, đánh bắt … hay mua tài sản, dịch vụ của hộ, cá nhân không kinh doanh trực tiếp bán ra thì không cần phân biệt có mức doanh thu là trên hay dưới 500 triệu/năm; doanh nghiệp chỉ cần có đầy đủ bộ hồ sơ gồm các chứng từ sau:
- Hợp đồng mua bán hàng hóa (nếu có)
- Chứng từ chi trả tiền cho người bán (bắt buộc).
Lưu ý: Đối với trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt).
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn theo Mẫu 02/TNDN do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm (bắt buộc).
- Biên bản bàn giao hàng hóa (nếu có).
Trường hợp 2: Doanh nghiệp mua hàng không có hóa đơn của cá nhân, hộ kinh doanh (ví dụ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu/năm).
Cách xử lý: Nếu doanh nghiệp mua hàng không có hóa đơn của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu từ dưới 500 triệu/năm thì trong trường hợp này, hộ kinh doanh sẽ không xuất hóa đơn.
Do đó, để được ghi nhận chi phí được trừ thì doanh nghiệp phải lập bảng kê mua hàng không có hóa đơn theo mẫu 02/TNDN thay cho hóa đơn.
Cụ thể, doanh nghiệp cần có các chứng từ tương tự với trường hợp 1, bao gồm:
- Hợp đồng mua bán hàng hóa (nếu có)
- Chứng từ chi trả tiền cho người bán (bắt buộc).
Lưu ý: Đối với trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt).
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn theo Mẫu 02/TNDN do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm (bắt buộc).
- Biên bản bàn giao hàng hóa (nếu có).
3. Một số lưu ý khi lập bảng kê mua hàng không có hóa đơn 2026
Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực.
Nếu doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp lập
bảng kê 02/TNDN như thu mua các sản phẩm là nông, thủy sản người sản xuất trực tiếp bán ra,…mà có giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Kết luận
Mua hàng không có hóa đơn vẫn có thể được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu thuộc đúng trường hợp pháp luật cho phép và đáp ứng đầy đủ điều kiện về hồ sơ, chứng từ. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ khi phát sinh giao dịch sẽ giúp doanh nghiệp hạch toán thuận lợi và hạn chế rủi ro về thuế. Hy vọng những hướng dẫn trên sẽ giúp doanh nghiệp xử lý đúng các trường hợp mua hàng không có hóa đơn trong năm 2026.
----------------------------------------------
Công ty Cổ phần Phần mềm CADS
Hotline/Zalo (24/7): 0903402799
CSKH: 19001294
Facebook:
https://www.facebook.com/PhanMemCADS/
Tìm hiểu giải pháp 1Business:
https://1business.vn
Website CADS:
https://cads.com.vn